[Học tiếng Trung trung cấp cho người Việt với ngữ pháp] Sự khác nhau giữa 或者 và 還是

Bài liên quan:

或者 và 還是 đều có thể liên quan đến lựa chọn

或者 ♬ và 還是 ♬ đều có thể gần với “hoặc” trong tiếng Việt, nhưng cách dùng không giống nhau. Nói đơn giản: 或者 thường dùng trong câu trần thuật để nêu lựa chọn; 還是 thường dùng trong câu hỏi để yêu cầu người nghe chọn một trong hai.

Từ	Thường dùng trong	Gần với tiếng Việt
或者	câu trần thuật, nêu các khả năng	hoặc; hoặc là
還是	câu hỏi lựa chọn	hay là; hay

Tiếng Trung	Tiếng Việt
你可以今天來，或者明天來。 ♬	Bạn có thể đến hôm nay, hoặc đến ngày mai.
你今天來，還是明天來？ ♬	Bạn đến hôm nay hay ngày mai?

Điểm quan trọng: tiếng Việt dùng “hoặc / hay” khá linh hoạt, nhưng tiếng Trung phân biệt rõ hơn giữa “nêu lựa chọn” và “hỏi lựa chọn”.

或者: dùng để nêu một lựa chọn trong câu trần thuật

或者 thường dùng khi người nói đưa ra hai hoặc nhiều khả năng. Câu không nhất thiết yêu cầu người nghe trả lời ngay, mà chỉ đang nêu các phương án.

Tiếng Trung	Tiếng Việt
我們可以先討論，或者先休息一下。 ♬	Chúng ta có thể thảo luận trước, hoặc nghỉ một chút trước.
你可以寫信，或者直接打電話。 ♬	Bạn có thể viết thư, hoặc gọi điện trực tiếp.

Trong các câu này, 或者 giống như đang mở ra phương án A hoặc phương án B. Giọng câu là trần thuật, không phải câu hỏi lựa chọn trực tiếp.

還是: dùng trong câu hỏi lựa chọn

還是 thường dùng khi người nói hỏi người nghe chọn A hay B. Đây là cách rất quan trọng trong giao tiếp.

Tiếng Trung	Tiếng Việt
你想先討論，還是先休息一下？ ♬	Bạn muốn thảo luận trước hay nghỉ một chút trước?
你要寫信，還是直接打電話？ ♬	Bạn muốn viết thư hay gọi điện trực tiếp?

Nếu cuối câu là câu hỏi và bạn muốn đối phương chọn giữa hai phương án, 還是 thường tự nhiên hơn 或者.

Câu hỏi lựa chọn nên dùng 還是, không dùng 嗎

Khi dùng 還是 để hỏi lựa chọn, câu thường không thêm 嗎. Vì bản thân câu đã là câu hỏi lựa chọn rồi.

Kém tự nhiên	Tự nhiên hơn
你要茶還是咖啡嗎？	你要茶還是咖啡？ ♬

嗎 thường dùng cho câu hỏi đúng / không, có / không. Còn A 還是 B？ đã là câu hỏi yêu cầu chọn A hoặc B.

或者 cũng có thể xuất hiện trong câu hỏi, nhưng sắc thái khác

Trong một số câu hỏi, 或者 vẫn có thể xuất hiện, nhưng thường không phải câu hỏi lựa chọn trực tiếp kiểu “A hay B?”. Nó thường dùng khi câu hỏi là về khả năng nói chung.

Cách nói	Sắc thái	Ví dụ
A 還是 B？	hỏi chọn một trong hai	你要今天來，還是明天來？ ♬
可以 A 或者 B 嗎？	hỏi hai phương án đó có được không	我可以今天來，或者明天來嗎？ ♬

Câu đầu hỏi người nghe chọn thời gian. Câu sau hỏi “tôi đến hôm nay hoặc ngày mai có được không?”, trọng tâm là xin phép hoặc xác nhận khả năng.

或者 dùng tốt khi có 可以, 可能, 也許

或者 rất thường đi với những từ diễn đạt khả năng như 可以, 可能, 也許. Khi đó câu đang nêu các phương án hoặc khả năng khác nhau.

Tiếng Trung	Tiếng Việt
你可以先看例子，或者先看解釋。 ♬	Bạn có thể xem ví dụ trước, hoặc xem phần giải thích trước.
他可能在開會，或者已經回家了。 ♬	Có thể anh ấy đang họp, hoặc đã về nhà rồi.

Trong các câu này, người nói không yêu cầu người nghe chọn ngay. Người nói chỉ đưa ra các khả năng có thể xảy ra.

還是 cũng có nghĩa “vẫn”, nhưng đó là cách dùng khác

還是 ngoài nghĩa dùng trong câu hỏi lựa chọn, còn có nghĩa “vẫn”. Hai cách dùng này cần phân biệt bằng ngữ cảnh.

Cách dùng	Ví dụ	Tiếng Việt
hỏi lựa chọn	你要今天去，還是明天去？ ♬	Bạn muốn đi hôm nay hay ngày mai?
vẫn	我想了很久，還是不太明白。 ♬	Tôi đã nghĩ rất lâu, vẫn không hiểu lắm.

Bài này tập trung vào 還是 trong câu hỏi lựa chọn. Nhưng khi đọc tiếng Trung, bạn cũng cần nhận ra nghĩa “vẫn” của 還是.

Đừng dùng 或者 cho câu hỏi lựa chọn đơn giản

Người Việt dễ dịch trực tiếp “A hoặc B?” thành A 或者 B？. Nhưng trong tiếng Trung giao tiếp, nếu đang hỏi đối phương chọn A hay B, dùng 還是 tự nhiên hơn.

Kém tự nhiên nếu hỏi lựa chọn	Tự nhiên hơn
你要茶或者咖啡？	你要茶還是咖啡？ ♬

Câu bên phải trực tiếp yêu cầu người nghe chọn giữa trà và cà phê. Đây là cách hỏi lựa chọn rất cơ bản và tự nhiên.

Cách nhớ nhanh

Muốn nói	Dùng	Ví dụ
A hoặc B trong câu trần thuật	或者	今天來，或者明天來。
A hay B trong câu hỏi lựa chọn	還是	今天來，還是明天來？
có thể A hoặc B không?	可以 A 或者 B 嗎？	可以今天來，或者明天來嗎？
vẫn	還是	還是不太明白。

Điểm quan trọng nhất: 或者 thường nêu phương án trong câu trần thuật; 還是 thường dùng để hỏi lựa chọn. Nếu câu tiếng Việt là “A hay B?” và cần người nghe chọn, hãy ưu tiên A 還是 B？.

Từ vựng và câu ví dụ