[Học tiếng Trung cơ bản cho người Việt với ngữ pháp] Quy tắc biến điệu trong tiếng Trung: 一, 不 và biến điệu thanh 3

Bài liên quan:

Lỗi phát âm tiếng Trung thường gặp của người Việt

Người Việt có lợi thế vì tiếng Việt cũng có thanh điệu và nhiều âm cuối. Nhưng vì vậy, người học cũng dễ đọc tiếng Trung theo thói quen tiếng Việt. Pinyin dùng chữ cái Latin, nhưng không nên đọc như chữ quốc ngữ tiếng Việt.

Phần dễ sai	Vấn đề thường gặp
Thanh điệu	ghép thanh tiếng Trung với dấu tiếng Việt quá máy móc
Chữ Pinyin	đọc q, x, zh, ch, sh theo thói quen tiếng Việt
Âm cuối	nghĩ -n và -ng giống hệt tiếng Việt

Mục tiêu đầu tiên không phải là nói thật hoàn hảo, mà là biết âm nào cần sửa từ sớm.

1. Không đọc Pinyin như tiếng Việt

Một số chữ Pinyin nhìn quen, nhưng cách đọc không giống tiếng Việt. Ví dụ q không đọc như “qu”, x không đọc giống hoàn toàn âm “x” trong tiếng Việt, và zh không phải là z + h đọc tách rời.

Pinyin	Ví dụ	Nghĩa tiếng Việt
q	七 ♬	số bảy
x	西 ♬	phía tây
zh	紙 ♬	giấy

Hãy dùng Pinyin để nhận diện âm, nhưng luôn cần nghe âm thanh đi kèm.

2. zh, ch, sh khác j, q, x

Người Việt dễ nhầm hai nhóm zh / ch / sh và j / q / x, nhất là khi chỉ nhìn chữ Latin. Đây là hai nhóm âm khác nhau trong tiếng Trung.

Nhóm âm	Ví dụ
zh / ch / sh	紙、茶、書 ♬
j / q / x	雞、七、西 ♬

Tiếng Trung	Pinyin	Tiếng Việt
紙 ♬	zhǐ	giấy
雞 ♬	jī	gà
茶 ♬	chá	trà
七 ♬	qī	số bảy

Không nên xem các cặp này là cùng một âm. Hãy nghe sự khác nhau trước, rồi mới đọc chậm theo.

3. Chú ý âm ü

Vận mẫu ü không giống “u” trong tiếng Việt. Khi đọc, môi tròn lại, nhưng lưỡi ở vị trí phía trước hơn. Đây là âm người Việt dễ đọc thành “u” nếu chỉ nhìn chữ.

Vận mẫu Pinyin	Ví dụ	Tiếng Việt
ü	女、綠 ♬	nữ; màu xanh lá

Tiếng Trung	Pinyin	Tiếng Việt
女 ♬	nǚ	nữ; phụ nữ
綠 ♬	lǜ	xanh lá

Sau j, q, x, âm ü đôi khi được viết thành u trong Pinyin, nhưng cách đọc vẫn là ü.

4. -n và -ng không hoàn toàn giống tiếng Việt

Tiếng Việt cũng có âm cuối -n và -ng, nên người Việt thường nghĩ phần này dễ. Nhưng trong tiếng Trung, vị trí kết thúc âm cần rõ ràng. Nếu đọc lẫn -n và -ng, nghĩa của từ có thể thay đổi.

Âm cuối	Ví dụ	Tiếng Việt
-n	安 ♬	bình an
-ng	昂 ♬	ngẩng cao; dâng lên

Tiếng Trung	Pinyin	Tiếng Việt
新 ♬	xīn	mới
星 ♬	xīng	ngôi sao

Với -n, lưỡi kết thúc gần phía trước hơn. Với -ng, âm kết thúc lùi về phía sau hơn.

5. Đừng thay thanh điệu tiếng Trung bằng dấu tiếng Việt

Thanh điệu tiếng Trung là đường đi của cao độ. Không nên chỉ lấy cảm giác dấu sắc, huyền, hỏi, ngã, nặng trong tiếng Việt để thay thế. Cùng một âm ma, đổi thanh là đổi nghĩa.

Tiếng Trung	Pinyin	Tiếng Việt
媽 ♬	mā	mẹ
馬 ♬	mǎ	ngựa
罵 ♬	mà	mắng

Âm tiết nhìn giống nhau, nhưng thanh điệu khác thì nghĩa khác.

6. Thanh 3 thường thấp, không phải lúc nào cũng uốn thật dài

Nhiều người mới học đọc thanh 3 thành một đường xuống rồi lên rất mạnh trong mọi trường hợp. Nhưng trong câu tự nhiên, thanh 3 thường được đọc thấp hơn, không phải lúc nào cũng uốn đầy đủ.

Tiếng Trung	Pinyin	Tiếng Việt
水 ♬	shuǐ	nước
我 ♬	wǒ	tôi

Với người mới học, trước tiên hãy nhớ thanh 3 là thanh thấp. Khi đọc riêng từng chữ, mới cần chú ý rõ hơn phần xuống rồi lên.

7. Thanh nhẹ phải nhẹ và ngắn

Thanh nhẹ không phải là một thanh có đường đi rõ như bốn thanh chính. Nó thường ngắn và nhẹ hơn âm trước. Người Việt dễ đọc thanh nhẹ quá rõ, hoặc ngược lại đọc thanh 1 quá nhẹ giống thanh nhẹ.

Tiếng Trung	Pinyin	Tiếng Việt
媽媽 ♬	māma	mẹ
謝謝 ♬	xièxie	cảm ơn

Trong các từ này, âm tiết thứ hai nhẹ hơn âm tiết đầu.

Tiếng Trung Hạo Ca