[Ngữ pháp tiếng Trung cơ bản] Phân biệt: Động từ + 好 hǎo / 完 wán / 過 guò

Bài học liên quan:

Động từ + 好, 完 và 過 khác nhau như thế nào?

Trong tiếng Trung,「好」、「完」và「過」đều có thể đứng sau động từ, nhưng ý nghĩa không giống nhau.

Người mới học có thể nhớ trước như sau:

• Động từ + 好: làm xong một cách ổn thỏa, làm xong và đã sẵn sàng, hoặc làm đúng / làm tốt.
• Động từ + 完: làm xong hành động đó.
• Động từ + 過: đã từng làm việc đó trước đây; nói về kinh nghiệm.

Ghi chú cho người Việt: Cả ba mẫu này đôi khi đều có thể dịch sang tiếng Việt là “đã”, nhưng trong tiếng Trung chúng nhấn mạnh ba ý khác nhau: kết quả đã ổn chưa, hành động đã hoàn thành chưa, hay trước đây đã từng làm chưa.

Mẫu	Ý chính	Nghĩa đơn giản
Động từ + 好	làm xong và sẵn sàng / làm xong ổn thỏa	làm xong cho tốt; chuẩn bị xong
Động từ + 完	hoàn thành hành động	làm xong việc gì
Động từ + 過	kinh nghiệm trong quá khứ	đã từng làm việc gì

1. Động từ + 好 hǎo: làm xong và sẵn sàng

「Động từ + 好」nghĩa là hành động đã được hoàn thành một cách ổn thỏa, và kết quả đã tốt, đã sẵn sàng hoặc có thể dùng được.

Nó không chỉ đơn giản là “xong”. Nó thường có cảm giác “làm xong cho ổn”, “chuẩn bị xong”, “sắp xếp xong” hoặc “đã sẵn sàng”.

Mẫu câu	Ý nghĩa
Động từ + 好 + Tân ngữ + 了	đã làm xong và sẵn sàng / đã làm xong ổn thỏa

Tiếng Trung	Pinyin	Tiếng Việt
我做好功課了。 ♬	wǒ zuò hǎo gōngkè le	Tôi đã làm xong bài tập rồi, và bài tập đã được làm ổn thỏa.
我準備好晚餐了。 ♬	wǒ zhǔnbèi hǎo wǎncān le	Tôi đã chuẩn bị xong bữa tối rồi.
你寫好名字了嗎？ ♬	nǐ xiě hǎo míngzi le ma	Bạn đã viết tên xong chưa? / Bạn đã viết tên đúng chưa?

「好」nhấn mạnh kết quả. Sự việc không chỉ đã hoàn thành, mà còn đã ổn, đã sẵn sàng hoặc đã được làm đúng cách.

2. Động từ + 完 wán: làm xong

「Động từ + 完」nghĩa là hành động đã hoàn thành. Nó nhấn mạnh việc làm xong hành động từ đầu đến cuối.

Mẫu câu	Ý nghĩa
Động từ + 完 + Tân ngữ + 了	đã làm xong việc gì

Tiếng Trung	Pinyin	Tiếng Việt
我做完功課了。 ♬	wǒ zuò wán gōngkè le	Tôi đã làm xong bài tập rồi.
我吃完晚餐了。 ♬	wǒ chī wán wǎncān le	Tôi đã ăn xong bữa tối rồi.
你看完這本書了嗎？ ♬	nǐ kàn wán zhè běn shū le ma	Bạn đã đọc xong quyển sách này chưa?

「完」không nhấn mạnh mạnh rằng kết quả có tốt hay đã sẵn sàng chưa. Nó chủ yếu nói rằng hành động đã hoàn thành.

3. Động từ + 過 guò: đã từng làm

「Động từ + 過」nghĩa là ai đó đã từng làm việc gì trước đây. Nó nói về kinh nghiệm.

Nó không nhất thiết có nghĩa là hành động đó được làm tốt, làm xong hoàn toàn, hoặc mới xảy ra gần đây.

Mẫu câu	Ý nghĩa
Chủ ngữ + Động từ + 過 + Tân ngữ	Chủ ngữ đã từng làm việc gì.

Tiếng Trung	Pinyin	Tiếng Việt
我做過功課。 ♬	wǒ zuò guò gōngkè	Tôi đã từng làm bài tập.
我去過台灣。 ♬	wǒ qù guò Táiwān	Tôi đã từng đi Đài Loan.
你吃過臭豆腐嗎？ ♬	nǐ chī guò chòu dòufu ma	Bạn đã từng ăn đậu phụ thối chưa?

「過」nhấn mạnh kinh nghiệm. Nó không nhấn mạnh việc nhiệm vụ bây giờ đã xong hay đã sẵn sàng chưa.

4. So sánh cùng một động từ: 做功課

Hãy so sánh「做好」、「做完」và「做過」với cùng một tân ngữ:「功課」.

Tiếng Trung	Pinyin	Ý chính	Tiếng Việt tự nhiên
我做好功課了。 ♬	wǒ zuò hǎo gōngkè le	làm xong ổn thỏa; đã sẵn sàng	Tôi đã làm xong bài tập rồi, và bài tập đã ổn.
我做完功課了。 ♬	wǒ zuò wán gōngkè le	hoàn thành hành động	Tôi đã làm xong bài tập rồi.
我做過功課。 ♬	wǒ zuò guò gōngkè	kinh nghiệm trong quá khứ	Tôi đã từng làm bài tập.

Nếu muốn nói “tôi vừa làm xong bài tập”, hãy dùng「我做完功課了」hoặc「我做好功課了」tùy ý nghĩa. Đừng dùng「做過」làm cách chính để nói “đã làm xong”.

5. 好 và 完: kết quả hay hoàn thành hành động

「好」và「完」đều có thể liên quan đến việc hoàn thành, nhưng trọng tâm khác nhau.

Từ	Trọng tâm	Ví dụ
好 ♬	kết quả đã sẵn sàng, ổn, hoặc được làm đúng cách	飯做好了。 ♬
完 ♬	hành động đã hoàn thành	飯吃完了。 ♬

Tiếng Trung	Pinyin	Tiếng Việt
飯做好了。 ♬	fàn zuò hǎo le	Cơm / đồ ăn đã nấu xong rồi. / Đồ ăn đã sẵn sàng rồi.
飯吃完了。 ♬	fàn chī wán le	Cơm đã ăn xong rồi. / Đồ ăn đã ăn hết rồi.

「飯做好了」nghĩa là đồ ăn đã được chuẩn bị xong và đã sẵn sàng.「飯吃完了」nghĩa là việc ăn đã xong hoặc đồ ăn đã hết.

6. 完 và 過: hành động đã xong hay kinh nghiệm đã từng

「完」trả lời câu hỏi: “Hành động đã xong chưa?”

「過」trả lời câu hỏi: “Kinh nghiệm này đã từng xảy ra chưa?”

Tiếng Trung	Pinyin	Ý nghĩa
我看完這部電影了。 ♬	wǒ kàn wán zhè bù diànyǐng le	Tôi đã xem xong bộ phim này rồi.
我看過這部電影。 ♬	wǒ kàn guò zhè bù diànyǐng	Tôi đã từng xem bộ phim này.

Nếu bạn nói「我看過這部電影」, nghĩa là bạn đã từng xem phim này trước đây. Câu này không nhấn mạnh rằng bạn đã xem hết toàn bộ phim.

7. 好, 完 và 過 có thể đi với 了 không?

Có, nhưng ý nghĩa sẽ phụ thuộc vào câu cụ thể.

「了」thường đánh dấu hành động đã hoàn thành hoặc một tình huống mới. Nó thường xuất hiện sau tân ngữ hoặc ở cuối câu.

Tiếng Trung	Pinyin	Ý nghĩa
我做好功課了。 ♬	wǒ zuò hǎo gōngkè le	Bài tập bây giờ đã làm xong ổn thỏa rồi.
我做完功課了。 ♬	wǒ zuò wán gōngkè le	Tôi đã làm xong bài tập rồi.
我做過功課了。 ♬	wǒ zuò guò gōngkè le	Tôi đã từng làm bài tập rồi / Tôi đã làm bài tập rồi, tùy ngữ cảnh.

Cần chú ý:「Động từ + 過 + 了」phụ thuộc khá nhiều vào ngữ cảnh. Với người mới học, khi nói về kinh nghiệm, hãy dùng「Động từ + 過」; khi nói hành động đã hoàn thành, hãy dùng「Động từ + 完 + 了」.

8. Dạng phủ định

Dạng phủ định sẽ khác nhau tùy theo mẫu câu.

Khẳng định	Phủ định	Tiếng Việt
做好了 ♬	還沒做好 ♬	đã làm xong ổn thỏa / vẫn chưa làm xong ổn thỏa
做完了 ♬	還沒做完 ♬	đã làm xong / vẫn chưa làm xong
做過 ♬	沒做過 ♬	đã từng làm / chưa từng làm

Tiếng Trung	Pinyin	Tiếng Việt
我還沒做好功課。 ♬	wǒ hái méi zuò hǎo gōngkè	Tôi vẫn chưa làm xong bài tập cho ổn.
我還沒做完功課。 ♬	wǒ hái méi zuò wán gōngkè	Tôi vẫn chưa làm xong bài tập.
我沒做過這種功課。 ♬	wǒ méi zuò guò zhè zhǒng gōngkè	Tôi chưa từng làm loại bài tập này.

Dùng「還沒」khi một việc vẫn chưa hoàn thành. Dùng「沒……過」khi ai đó chưa từng có kinh nghiệm làm việc đó.

9. Lỗi thường gặp: 過 không có nghĩa là làm xong

Nhiều người học nhầm「過」với nghĩa “đã làm xong”. Nhưng「過」thường nói về kinh nghiệm “đã từng”.

Không dùng câu này để nói “đã làm xong”	Nên dùng câu này	Ý nghĩa
我做過功課。	我做完功課了。 ♬	Tôi đã làm xong bài tập rồi.
我看過這本書。	我看完這本書了。 ♬	Tôi đã đọc xong quyển sách này rồi.

「我看過這本書」nghĩa là “tôi đã từng đọc / xem quyển sách này”. Câu này không nói rõ rằng bạn đã đọc hết cả quyển sách.

10. Lỗi thường gặp: 好 không phải lúc nào cũng chỉ là “tốt”

Khi「好」đứng sau động từ, nó thường nghĩa là kết quả đã hoàn thành, đã sẵn sàng hoặc đã được làm ổn thỏa. Nó không phải lúc nào cũng là tính từ “tốt”.

Tiếng Trung	Ý sát nghĩa	Tiếng Việt tự nhiên
準備好了。 ♬	chuẩn bị xong / chuẩn bị sẵn sàng	Đã sẵn sàng rồi.
寫好了。 ♬	viết xong ổn thỏa	Đã viết xong rồi.
弄好了。 ♬	xử lý xong ổn thỏa	Đã sửa xong / đã làm xong / đã sẵn sàng rồi.

11. Nên dùng mẫu nào?

Ý bạn muốn nói	Dùng	Ví dụ
Kết quả đã sẵn sàng hoặc đã làm xong ổn thỏa.	Động từ + 好	我準備好了。 ♬
Hành động đã hoàn thành.	Động từ + 完	我吃完了。 ♬
Ai đó đã từng làm việc đó trước đây.	Động từ + 過	我吃過臭豆腐。 ♬

12. Thêm ví dụ

好: sẵn sàng / làm xong ổn thỏa	完: hoàn thành hành động	過: kinh nghiệm đã từng
我買好票了。 ♬ Tôi đã mua vé xong rồi, vé đã sẵn sàng.	我買完東西了。 ♬ Tôi đã mua đồ xong rồi.	我買過這個。 ♬ Tôi đã từng mua cái này.
我寫好名字了。 ♬ Tôi đã viết tên xong rồi / viết tên đúng rồi.	我寫完文章了。 ♬ Tôi đã viết xong bài viết rồi.	我寫過中文文章。 ♬ Tôi đã từng viết bài bằng tiếng Trung.

Ôn tập nhanh

Mẫu	Ý chính	Ví dụ
Động từ + 好	làm xong ổn thỏa; đã sẵn sàng	我做好功課了。 ♬
Động từ + 完	làm xong hành động	我做完功課了。 ♬
Động từ + 過	đã từng làm	我做過功課。 ♬
還沒 + Động từ + 好	vẫn chưa làm xong ổn thỏa	我還沒做好。 ♬
還沒 + Động từ + 完	vẫn chưa làm xong	我還沒做完。 ♬
沒 + Động từ + 過	chưa từng làm	我沒吃過臭豆腐。 ♬

Từ vựng hữu ích

Tiếng Trung	Pinyin	Tiếng Việt
做好 ♬	zuò hǎo	làm xong ổn thỏa; làm xong và sẵn sàng
做完 ♬	zuò wán	làm xong
做過 ♬	zuò guò	đã từng làm
好 ♬	hǎo	tốt; sau động từ có thể nghĩa là đã sẵn sàng / đã làm xong ổn thỏa
完 ♬	wán	xong; hoàn thành
過 ♬	guò	trợ từ chỉ kinh nghiệm; đã từng làm
功課 ♬	gōngkè	bài tập; bài vở
準備 ♬	zhǔnbèi	chuẩn bị
準備好 ♬	zhǔnbèi hǎo	chuẩn bị xong; sẵn sàng
吃完 ♬	chī wán	ăn xong
看完 ♬	kàn wán	xem xong; đọc xong
看過 ♬	kàn guò	đã từng xem; đã từng đọc
寫好 ♬	xiě hǎo	viết xong ổn thỏa; viết xong đúng cách
寫完 ♬	xiě wán	viết xong
買好 ♬	mǎi hǎo	mua xong và đã sẵn sàng
買完 ♬	mǎi wán	mua xong; mua sắm xong
買過 ♬	mǎi guò	đã từng mua
還沒 ♬	hái méi	vẫn chưa
臭豆腐 ♬	chòu dòufu	đậu phụ thối
文章 ♬	wénzhāng	bài viết; bài văn