[Ngữ pháp tiếng Trung cơ bản] Cách dùng: 而 ér

Bài học liên quan:

而 ér trong tiếng Trung có nghĩa là gì?

「而 ér」là một từ nối khá trang trọng trong tiếng Trung. Nó có thể nối hai từ, hai cụm từ hoặc hai ý.

「而」thường gặp trong văn viết, lời nói trang trọng, thành ngữ, cụm cố định và cách diễn đạt mang màu sắc văn học. Trong giao tiếp hằng ngày, người Trung Quốc thường dùng những từ đơn giản hơn như「而且」、「但是」、「所以」, hoặc không dùng từ nối nào.

Người mới học có thể nhớ trước như sau:

• 而 thường mang sắc thái trang trọng hoặc văn viết.
• Tùy câu, nó có thể mang nghĩa “và”, “nhưng”, “rồi”, “để”, hoặc “vì”.
• Nhiều cách nói có「而」là cụm cố định, nên học cả cụm sẽ dễ hơn học từng chữ riêng lẻ.

Ghi chú cho người Việt: Đừng dịch「而」máy móc thành “và”. Trong tiếng Việt, “và” dùng rất rộng, nhưng trong tiếng Trung, nếu chỉ nối hai danh từ như “cà phê và trà”, thường dùng「和」hoặc「跟」, không dùng「而」.

1. A 而 B: A và cũng B

「而」có thể nối hai đặc điểm. Trong cách dùng này, A và B thường cùng miêu tả một chủ thể.

Mẫu câu	Ý nghĩa
A + 而 + B	A và cũng B

Tiếng Trung	Pinyin	Tiếng Việt
少而精。 ♬	shǎo ér jīng	ít nhưng tinh; số lượng ít nhưng chất lượng cao
簡單而實用。 ♬	jiǎndān ér shíyòng	đơn giản và thực dụng; đơn giản mà hữu ích
安靜而美麗。 ♬	ānjìng ér měilì	yên tĩnh và xinh đẹp

Mẫu này nghe trang trọng và mang tính văn viết hơn「又 A 又 B」hoặc「A，而且 B」.

2. A 而 B: A nhưng B

「而」cũng có thể biểu thị sự tương phản. Trong cách dùng này, A và B là hai ý khác nhau hoặc có phần trái ngược nhau.

Mẫu câu	Ý nghĩa
A + 而 + B	A, nhưng B

Tiếng Trung	Pinyin	Tiếng Việt
費力大而成效小。 ♬	fèilì dà ér chéngxiào xiǎo	Tốn nhiều công sức nhưng hiệu quả thấp.
他年輕而成熟。 ♬	tā niánqīng ér chéngshú	Anh ấy trẻ nhưng chín chắn.
這個方法簡單而有效。 ♬	zhège fāngfǎ jiǎndān ér yǒuxiào	Phương pháp này đơn giản nhưng hiệu quả.

Khi「而」mang nghĩa “nhưng”, nó thường trang trọng hơn「但是」.

3. Động từ 1 而 Động từ 2: làm A rồi B

「而」có thể nối hai hành động. Trong cách dùng này, hành động thứ nhất xảy ra trước hành động thứ hai, hoặc hành động thứ nhất dẫn đến hành động thứ hai.

Cách dùng này thường xuất hiện trong cụm cố định hoặc cách nói mang màu sắc văn học.

Mẫu câu	Ý nghĩa
Động từ 1 + 而 + Động từ 2	làm A rồi B; làm B sau khi A

Tiếng Trung	Pinyin	Tiếng Việt
取而代之。 ♬	qǔ ér dài zhī	thay thế; thế chỗ
不告而取。 ♬	bù gào ér qǔ	lấy mà không báo / không hỏi trước
不戰而勝。 ♬	bú zhàn ér shèng	không đánh mà thắng

「取而代之」vốn có ý là “lấy nó rồi thay thế nó”. Trong tiếng Trung hiện đại, tốt nhất nên học cụm này như một cụm cố định.

4. 生而知之: sinh ra đã biết

Một số cụm có「而」nghe cổ điển hoặc văn chương.「生而知之」là một ví dụ.

Tiếng Trung	Pinyin	Tiếng Việt
生而知之。 ♬	shēng ér zhī zhī	sinh ra đã biết; biết một cách tự nhiên

Cụm này không phổ biến trong giao tiếp hằng ngày. Nó nghe văn chương và thường dùng để nói về người có vẻ thông thái bẩm sinh hoặc có tài năng thiên phú.

5. 為 A 而 B: làm B vì A / vì mục đích A

「為 A 而 B」nghĩa là ai đó làm B vì A, vì A, hoặc vì mục đích A.

Mẫu câu	Ý nghĩa
為 + danh từ / mục tiêu + 而 + động từ	làm gì vì / vì lợi ích của / vì mục đích...

Tiếng Trung	Pinyin	Tiếng Việt
為正義而戰。 ♬	wèi zhèngyì ér zhàn	chiến đấu vì chính nghĩa
為自由而努力。 ♬	wèi zìyóu ér nǔlì	nỗ lực vì tự do
為夢想而努力。 ♬	wèi mèngxiǎng ér nǔlì	nỗ lực vì ước mơ

Cấu trúc này nghe trang trọng và có sức mạnh biểu đạt. Nó thường gặp trong khẩu hiệu, văn viết, bài phát biểu, lời bài hát và những câu mang tính cảm xúc mạnh.

6. 為了 A 而 B: làm B để A / vì A

「為了 A 而 B」nhấn mạnh mục đích rõ hơn.

Mẫu câu	Ý nghĩa
為了 + mục đích + 而 + động từ	làm gì để / vì...

Tiếng Trung	Pinyin	Tiếng Việt
為了愛而死。 ♬	wèi le ài ér sǐ	chết vì tình yêu
為了家人而努力。 ♬	wèi le jiārén ér nǔlì	nỗ lực vì gia đình

Trong giao tiếp hằng ngày, người ta có thể nói đơn giản là「為了家人努力」. Thêm「而」vào sẽ khiến câu nghe trang trọng hoặc văn chương hơn.

7. 因 A 而 B: B xảy ra vì A

「因 A 而 B」nghĩa là B xảy ra vì A. Cách nói này trang trọng hơn câu đơn giản dùng「因為」.

Mẫu câu	Ý nghĩa
因 + nguyên nhân + 而 + kết quả	vì A nên B xảy ra

Tiếng Trung	Pinyin	Tiếng Việt
因愛而死。 ♬	yīn ài ér sǐ	chết vì tình yêu
因病而死。 ♬	yīn bìng ér sǐ	chết vì bệnh
因雨而取消。 ♬	yīn yǔ ér qǔxiāo	bị hủy vì mưa

「因……而……」thường gặp trong văn viết. Trong giao tiếp thân mật,「因為……所以……」thường dễ dùng hơn.

8. 因而 yīn'ér: vì vậy / do đó

「因而」nghĩa là “vì vậy”, “do đó”, “bởi thế”. Nó nối nguyên nhân với kết quả.

Mẫu câu	Ý nghĩa
Nguyên nhân，因而 + kết quả	Vì điều này, cho nên...

Tiếng Trung	Pinyin	Tiếng Việt
他很努力，因而成功了。 ♬	tā hěn nǔlì, yīn'ér chénggōng le	Anh ấy rất nỗ lực, vì vậy đã thành công.
雨太大，活動因而取消了。 ♬	yǔ tài dà, huódòng yīn'ér qǔxiāo le	Mưa quá lớn, vì vậy hoạt động đã bị hủy.

「因而」trang trọng hơn「所以」. Với giao tiếp cơ bản hằng ngày, nên dùng「所以」trước.

9. 而且 érqiě: hơn nữa / và cũng

「而且」nghĩa là “hơn nữa”, “và cũng”, “không chỉ vậy”. Nó dùng để bổ sung thêm thông tin.

Mẫu câu	Ý nghĩa
A，而且 B	A, hơn nữa B / A, và cũng B

Tiếng Trung	Pinyin	Tiếng Việt
他很聰明，而且很努力。 ♬	tā hěn cōngmíng, érqiě hěn nǔlì	Anh ấy rất thông minh, hơn nữa còn rất nỗ lực.
這家店便宜，而且好吃。 ♬	zhè jiā diàn piányí, érqiě hǎochī	Quán này rẻ, hơn nữa còn ngon.

Đối với người mới học,「而且」hữu ích hơn nhiều so với việc dùng riêng「而」trong giao tiếp hằng ngày.

10. 並且 bìngqiě: và / đồng thời / hơn nữa

「並且」cũng có nghĩa là “và”, “đồng thời”, “hơn nữa”. Nó thường trang trọng hoặc có tính tổ chức hơn「而且」.

Tiếng Trung	Pinyin	Tiếng Việt
請完成作業，並且準時交。 ♬	qǐng wánchéng zuòyè, bìngqiě zhǔnshí jiāo	Vui lòng hoàn thành bài tập và nộp đúng hạn.
他說明了原因，並且提出了解決方法。 ♬	tā shuōmíng le yuányīn, bìngqiě tíchū le jiějué fāngfǎ	Anh ấy đã giải thích nguyên nhân, đồng thời đưa ra phương pháp giải quyết.

「並且」rất hữu ích trong văn viết, báo cáo, giải thích trang trọng và lời nói có tính hệ thống.

11. 而 và 而且

Từ	Cách dùng	Ví dụ
而 ♬	từ nối trang trọng; thường gặp trong văn viết hoặc cụm cố định	少而精 ♬
而且 ♬	hơn nữa; và cũng; rất hữu ích trong cả nói và viết	他很聰明，而且很努力。 ♬

Nếu bạn là người mới học, hãy học「而且」trước khi muốn nói “hơn nữa / và cũng”. Với「而」, nên học qua các mẫu văn viết và cụm cố định thường gặp.

12. Lỗi thường gặp: không dùng 而 cho mọi từ “và”

「而」không thể thay thế mọi từ “và”. Nó không phải là từ cơ bản thường dùng để nối hai danh từ.

Không nên nói	Nên nói	Tiếng Việt
我喜歡咖啡而茶。	我喜歡咖啡和茶。 ♬	Tôi thích cà phê và trà.
我買了蘋果而香蕉。	我買了蘋果和香蕉。 ♬	Tôi đã mua táo và chuối.

Để nối danh từ, hãy dùng「和」hoặc「跟」. Dùng「而」chủ yếu để nối đặc điểm, hành động, nguyên nhân, mục đích hoặc những ý mang tính trang trọng.

13. Lỗi thường gặp: 而 có thể nghe quá trang trọng trong giao tiếp hằng ngày

Một số câu dùng「而」về mặt ngữ pháp là đúng, nhưng có thể nghe quá trang trọng trong giao tiếp hằng ngày.

Trang trọng / văn viết	Tự nhiên hơn trong giao tiếp
為夢想而努力。 ♬	為了夢想努力。 ♬
因雨而取消。 ♬	因為下雨，所以取消了。 ♬

Khi nói, hãy ưu tiên phiên bản đơn giản trước. Khi đọc, viết hoặc muốn hiểu tiếng Trung trang trọng, hãy học các mẫu có「而」.

Ôn tập nhanh

Cách dùng	Ý nghĩa	Ví dụ
A 而 B	A và cũng B	簡單而實用。 ♬
A 而 B	A nhưng B	年輕而成熟。 ♬
Động từ 1 而 Động từ 2	làm A rồi B	取而代之。 ♬
為 A 而 B	làm B vì A / vì lợi ích của A	為正義而戰。 ♬
因 A 而 B	B xảy ra vì A	因雨而取消。 ♬
因而	vì vậy; do đó	他很努力，因而成功了。 ♬
而且	hơn nữa; và cũng	便宜，而且好吃。 ♬

Từ vựng hữu ích

Tiếng Trung	Pinyin	Tiếng Việt
而 ♬	ér	và; nhưng; từ nối trang trọng
而且 ♬	érqiě	hơn nữa; và cũng
因而 ♬	yīn'ér	vì vậy; do đó
並且 ♬	bìngqiě	và; đồng thời; hơn nữa
少而精 ♬	shǎo ér jīng	ít nhưng tinh; ít mà chất lượng
取而代之 ♬	qǔ ér dài zhī	thay thế; thế chỗ
生而知之 ♬	shēng ér zhī zhī	sinh ra đã biết
不告而取 ♬	bù gào ér qǔ	lấy mà không báo / không hỏi trước
不戰而勝 ♬	bú zhàn ér shèng	không đánh mà thắng
正義 ♬	zhèngyì	chính nghĩa; công lý
自由 ♬	zìyóu	tự do
夢想 ♬	mèngxiǎng	ước mơ
努力 ♬	nǔlì	nỗ lực; cố gắng
費力 ♬	fèilì	tốn sức; mất công
成效 ♬	chéngxiào	hiệu quả; kết quả đạt được
取消 ♬	qǔxiāo	hủy; hủy bỏ
成功 ♬	chénggōng	thành công
聰明 ♬	cōngmíng	thông minh
便宜 ♬	piányí	rẻ
好吃 ♬	hǎochī	ngon