[Học tiếng Trung trung cấp cho người Việt với ngữ pháp] Cách dùng 比, 比較 và 更 trong so sánh

Bài liên quan:

比, 比較 và 更 không cùng một chức năng

Trong tiếng Việt, ta thường dùng “hơn”, “khá hơn”, “càng hơn” khá linh hoạt. Nhưng trong tiếng Trung, 比 ♬, 比較 ♬ và 更 ♬ có vai trò khác nhau. 比 tạo cấu trúc so sánh, 比較 thường làm mức độ mềm hơn hoặc tương đối hơn, còn 更 nhấn mạnh mức độ cao hơn.

Từ	Chức năng chính	Ví dụ
比	đưa ra đối tượng so sánh	樓上比樓下安靜。 ♬
比較	khá / tương đối; làm lời nói mềm hơn	樓上比較安靜。 ♬
更	hơn nữa; mức độ cao hơn rõ hơn	樓上更安靜。 ♬

Ba câu trên đều liên quan đến “yên tĩnh”, nhưng trọng tâm khác nhau: có câu nói rõ so với đâu, có câu chỉ nhận xét tương đối, có câu nhấn mạnh mức độ cao hơn.

比: dùng khi có hai đối tượng được so sánh

比 đứng giữa hai đối tượng so sánh. Mẫu cơ bản là A 比 B + tính từ. Đây là cấu trúc chính để nói “A ... hơn B”.

Mẫu	Cách hiểu
A 比 B + tính từ	A ... hơn B

Tiếng Trung	Tiếng Việt
樓上比樓下安靜。 ♬	Trên lầu yên tĩnh hơn dưới lầu.
這個方法比剛才的簡單。 ♬	Cách này đơn giản hơn cách lúc nãy.

Nếu muốn nói rõ “hơn ai / hơn cái gì”, cần dùng 比. Chỉ dùng 比較 hoặc 更 có thể không đủ rõ đối tượng so sánh.

比較: không nhất thiết phải có đối tượng so sánh rõ

比較 có thể đứng trước tính từ để nói mức độ tương đối, gần với “khá”, “hơi”, “tương đối” trong tiếng Việt. Trong cách dùng này, nó không bắt buộc phải có 比.

Tiếng Trung	Tiếng Việt	Sắc thái
這個說法比較自然。 ♬	Cách nói này khá tự nhiên.	nhận xét mềm, không quá tuyệt đối
這條路比較遠。 ♬	Con đường này hơi xa / tương đối xa.	mức độ nhẹ hơn 太遠了

Vì vậy, 比較遠 không nhất thiết là “xa hơn một nơi cụ thể”. Nó cũng có thể chỉ là “khá xa / hơi xa”.

比 + 比較: so sánh rõ, nhưng nói mềm hơn

Khi có 比 và 比較 trong cùng câu, 比 tạo khung so sánh, còn 比較 làm mức độ mềm hơn, giống “tương đối ... hơn”.

Tiếng Trung	Tiếng Việt	Sắc thái
樓上比樓下比較安靜。 ♬	Trên lầu tương đối yên tĩnh hơn dưới lầu.	mềm hơn 樓上比樓下安靜
這個方法比剛才的比較簡單。 ♬	Cách này tương đối đơn giản hơn cách lúc nãy.	không nói quá tuyệt đối

Cách này hữu ích khi người nói muốn so sánh, nhưng không muốn câu nghe quá mạnh hoặc quá chắc.

更: nhấn mạnh mức độ cao hơn

更 cũng đứng trước tính từ, nhưng khác 比較. 更 nhấn mạnh “hơn nữa / còn ... hơn”. Nó thường cần một cơ sở so sánh đã rõ trong ngữ cảnh.

Tiếng Trung	Tiếng Việt
樓上更安靜。 ♬	Trên lầu yên tĩnh hơn nữa / yên tĩnh hơn.
這個方法更簡單。 ♬	Cách này đơn giản hơn.

Nếu ngữ cảnh chưa rõ, câu có 更 sẽ khiến người nghe tự hỏi: “hơn cái gì?”. Vì vậy, 更 thường dựa vào điều vừa được nói trước đó.

比 + 更: so sánh mạnh hơn

Nếu muốn nói rõ A so với B và nhấn mạnh A còn ... hơn, có thể dùng A 比 B 更 + tính từ.

Tiếng Trung	Tiếng Việt	Sắc thái
樓上比樓下更安靜。 ♬	Trên lầu còn yên tĩnh hơn dưới lầu.	nhấn mạnh mức độ cao hơn
這個方法比剛才的更簡單。 ♬	Cách này còn đơn giản hơn cách lúc nãy.	mạnh hơn 比較簡單

So với 比...比較..., 比...更... nghe mạnh và rõ ý “hơn” hơn.

比較 và 更 khác nhau ở độ mạnh

Cùng đứng trước tính từ, nhưng 比較 thường làm câu mềm hơn, còn 更 làm ý so sánh mạnh hơn.

Tiếng Trung	Sắc thái	Tiếng Việt
這個位置比較遠。 ♬	nhận xét nhẹ	Vị trí này hơi xa / tương đối xa.
這個位置更遠。 ♬	so với một vị trí khác, xa hơn rõ	Vị trí này còn xa hơn.

Muốn nói “khá / hơi”, chọn 比較. Muốn nói “hơn nữa / còn hơn”, chọn 更.

Lỗi thường gặp: dùng 比較 thay cho 比

Người Việt dễ nghĩ “比較 = so sánh”, rồi dùng nó thay cho 比. Nhưng nếu câu cần nói rõ A hơn B, 比 mới là từ tạo cấu trúc.

Không tự nhiên khi muốn nói A hơn B	Tự nhiên
樓上比較樓下安靜。	樓上比樓下安靜。 ♬

比較 có nghĩa liên quan đến so sánh, nhưng nó không thay thế được 比 trong mẫu A 比 B + tính từ.

Cách nhớ nhanh

Muốn nói	Dùng	Ví dụ
A hơn B	A 比 B + tính từ	樓上比樓下安靜。
khá / hơi / tương đối	比較 + tính từ	這條路比較遠。
A tương đối ... hơn B	A 比 B 比較 + tính từ	樓上比樓下比較安靜。
A còn ... hơn B	A 比 B 更 + tính từ	樓上比樓下更安靜。

Điểm quan trọng nhất: 比 là khung so sánh; 比較 làm mức độ mềm hoặc tương đối; 更 làm mức độ “hơn” mạnh hơn.

Tiếng Trung Hạo Ca